ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಮಾಲೆಯಿಂದಲೇ ಬರಗಾಲ; ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಬರೆ! ಹಸಿರಿನ ನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಬರದ ಛಾಯೆ: ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟ, ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಕಟ ಲೇಖನ: ದಿನೇಶ್ ಹೊಳ್ಳ, ಪರಿಸರವಾದಿ, ಮಂಗಳೂರು

ಮಂಗಳೂರು: ಕಾಡು, ನದಿ, ಹಸಿರು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆ ಇವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು, ಪರಿಸರ ನಾಶ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಬರಗಾಲದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದು ನೀರಿಗಾಗಿ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸದೆ, ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸದೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಜಲಭದ್ರತೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿವೆ.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬಾರದು. ರಸ್ತೆ, ಕಟ್ಟಡ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಮರಗಳ ಕಡಿತ, ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ಸಮತಟ್ಟು ಮಾಡುವುದು, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳ ಒತ್ತುವರಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೀರಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಮಳೆನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗುವ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಾವಿಗಳು, ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಬತ್ತುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅವುಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಅರಿಯದಿದ್ದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಸರದ ನಷ್ಟವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜನರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮಳೆ ಸುರಿದರೂ ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಏಕೆ?

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾದರೂ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗುವುದು ನಮ್ಮ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆನೀರು ಹರಿದು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆರೆ, ಹಳ್ಳ, ತೊರೆ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕು.

ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈಗಿರುವ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕೂಡ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಮಳೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ, ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.

ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಏನು?

ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಸಮಾನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇರಬೇಕು. ಅರಣ್ಯ, ಜಲಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಲಿಸಿ, ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಡಳಿತದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಎದುರಿಸುವಂತಾಗದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪರಿಹಾರ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ

ಬರಗಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅರಣ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಿತವ್ಯಯದ ಬಳಕೆ, ಸೂಕ್ತ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಕಾಪಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು ಕೂಡ ಬರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದೆ ಬಳಸುವುದು, ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜನಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಘರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು, ನೀರು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗ. ಇಂದಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ನಾಳೆಯ ನೀರಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಮೊದಲು ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.